در بخش اول این گفتگو ضرورت تربیت جنسی، سن شروع آموزش تربیت جنسی، موانع و عوارض عدم آموزش های صحیح در این حیطه را مورد بحث قرار دادیم.
خبرنگار بهداشت نیوز در بخش دوم این گفتگو با دکتر محمدآرش رمضانی عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی و فوق دکترای علوم رفتاری (گرایش سلامت جنسی و درمان اختلالات جنسی) از دانشگاه بقیه الله تهران به بررسی محتوای آموزش تربیت جنسی به فرزندان پرداخته اند.
گام اول تربیت جنسی؛ آشنایی با آناتومی بدن
وی در رابطه با اولین گام تربیت جنسی کودکان گفت: آشنایی با بدن و آناتومی و عملکرد بدنی بسیار مهم است. یعنی همین طور که به بچه یاد می دهیم گوش، چشم، دهان و سایر اعضای بدن کارشان چیست، عملکرد ناحیه تناسلی (اندام خصوصی دختر و پسر) را هم باید بگوییم.
او افزود: البته در این مرحله باید از کارکردهای سطح اول مانند دفع ادرار و مدفوع شروع و به مرور به سطوح دیگر برسیم.
کشف هویت و عملکرد جنسیتی
دکتر رمضانی ادامه داد: مسأله دوم، کشف هویت خود به عنوان جنسیت است، یعنی عملکرد جنسیتی دختر و عملکرد جنسیتی پسر باید تعیین شود.
همچنین این سکسولوژیست گفت: دو موردی که بالا ذکر شد، باید در سه تا پنج سالگی آموزش داده شود زیرا کودک در سه سالگی می تواند به هویت خود پی ببرد و می فهمد که دختر است یا پسر و تا پنج سالگی نیز می تواند تفاوت دختر و پسر و جنس مخالف را تشخیص دهد.
آموزش حریم دختر و پسر و واکسینه کردن کودکان در برابر آسیب های جنسی
دکترای تخصصی پزشکی اجتماعی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان خاطرنشان کرد: سومین مرحله در خصوص آموزش رفتارشناسی جنسی، این است که اندام خصوصی حریم دارد و این حریم باید بین دختران و پسران حفظ شود.
وی در رابطه با اینکه حفظ حریم باعث می شود خود بچه از آسیب های آینده اش پیشگیری کند، تأکید کرد: مثلا موارد زیادی از سوء استفاده از کودکان را گاها در اخبار می شنویم، در صورتی که هر چه آگاهی بچه را نسبت به آسیب های جنسی اطرافش که در تمام دنیا شایع است بالا ببریم و به زبانی او را واکسینه کنیم، کودک می تواند بیشتر خود را در برابر آسیب های جنسی حفظ کند.
رمضانی گفت: با آموزش و شناخت حریم خصوصی، یک جمع صمیمی و باز را در خانواده ایجاد می کنیم که کودک مسائلش را به جای اینکه سرکوب کند و به غریبه ها بگوید، به امن ترین آدم های زندگی اش یعنی والدین و سپس به اولیای مدرسه می گوید و از بسیاری آسیب ها جلوگیری می شود.
اهمیت شناخت بلوغ / بلوغ با پدیده باروری همراه است
فوق دکترای علوم رفتاری از دانشگاه بقیه الله تهران مرحله چهارم تربیت جنسی را مربوط به دوره نوجوانی و بلوغ دانست و عنوان کرد: شناخت و عملکرد بلوغ جزء مسائل بسیار مهم در آموزش مسائل جنسی است که باید مورد توجه قرار گیرد.
وی در این خصوص گفت: با پدیده ی بلوغ کاملا شخصیت و هویت یک فرد عوض می شود، خصوصا اینکه همانطور که در قسمت اول گفتگو گفتم بلوغ با پدیده بارور شدن و بارور کردن همراه است که بسیار مهم است.
ضرورت آموزش تربیت جنسی در میان دروس دیگر در مدارس!
عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی تجربه علمی و مطالعات خود در کشورهای اروپایی آمریکای شمالی و کشورهای پیشرفته را هم مطرح کرد: نتیجه مطالعات مرا به این نتیجه رساند که تربیت جنسی بهتر است در سطوح مدرسه و بین همسالان صورت گیرد چون همسالان منبع بسیار خوبی برای انتقال دانش و آگاهی هستند.
دکتر محمد آرش رمضانی به بهداشت نیوز گفت: همین طور که بچه ها دروسی چون فارسی، علوم، ریاضی و غیره را در مدرسه یاد می گیرند، بهتر است آموزش هایی را با محتوای تربیت جنسی نیز آموزش ببینند. بنابراین نقش مدرسه در این باره بسیار پر رنگ است.
او با اشاره به اینکه آموزش ها در خصوص تربیت جنسی باید بین سنین و پایه های مختلف تقسیم و مرحله بندی شود، اظهار داشت: مثلا آموزش های 5 تا 7 سالگی، 7 تا 12 سالگی و آموزش های بعد از 12 سالگی.
آموزش تربیت جنسی در سن بحرانی و حساس 7 تا 12 سالگی
در ادامه این سکسولوژیست گفت: کاهش سن بلوغ ضرورت های آموزش ها در حوزه تربیت جنسی را خصوصا در سنین 7 تا 12 سالگی افزایش می دهد. زیرا می بینیم به خاطر بحث بلوغ زودرس، برخی دختران دبستانی به بلوغ رسیده اند. یعنی دچار عادت ماهیانه می شوند و مدرسه باید تمهیدات و آموزش های بهداشتی لازم را برای این دختران بیندیشد.
رمضانی آمار مهمی را هم در اینباره ذکر کرد: براساس مطالعاتی که در ایران انجام شده است، وقتی بچه ها به بلوغ می رسند، از هر پنج دانش آموز ایرانی، یک نفر در خطر برقراری رابطه جنسی پر خطر قرار می گیرد.
وی افزود: به این رابطه جنسی پرخطر می گوییم، چون بارداری ، انتقال بیماری ها و آسیب های روانی را به همراه دارد، بنابراین بهتر است این آموزش ها در دوره ی دبیرستان نیز ادامه یابد.
علائم عمومی و خصوصی تعرض جنسی به کودکان
فوق دکترای علوم رفتاری از دانشگاه بقیه الله تهران با بیان اینکه مطالعات دنیا و ایران نشان می دهد که 60 درصد تعرضات جنسی توسط محارم اتفاق می افتد، گفت: مشاهدات و تجربیات کاری من نشان می دهد شیوع انحرافات جنسی در بین نوجوانان ایرانی مانند همجنس گرایی و آزار گری جنسی افرایش یافته است.
دکتر رمضانی در رابطه با علائم عمومی تجاوز جنسی به کودکان هم حرف زد: سکوت زیاد کودک، افزایش ترس و وحشت، وابستگی و چسبندگی زیاد به والدین و افراد امن زندگی، تکرار رفتارهای کودکی مانند مکیدن پستان، شب ادراری و علاقه به استفاده از پوشک، بروز رفتارهای پرخاشگرانه از علائم عمومی تعرض جنسی به کودکان است.
او همچنین علائم اختصاصی تعرض جنسی به کودکان را هم گفت: وقتی کودک رفتارهای جنسی نامتعارف با هم سن و سالانش دارد، آسیب ها و زخم هایی در ناحیه تناسلی اش وجود دارد و یا شکستگی دست ها، پارگی امحا و احشای داخلی اش دیده یم شود، باید حتما پیگیری و مورد بررسی قرار گیرد.
تربیت جنسی، آموزش رفتار جنسی نیست!
دکترای تخصصی پزشکی اجتماعی دانشگاه علوم پزشکی اشاره کرد: متأسفانه در حال حاضر فاصله ی زیادی بین تبلیغ ناروایی که از آموزش و تربیت جنسی در جامعه می شود تا آن چیزی که علم دنیا و تحقیقات در این باره صورت گرفته، وجود دارد.
رمضانی گفت: ما باید بتوانیم این نکته را برای مردم ایران رسانه ای و روشن کنیم که تربیت جنسی اصلا به معنای آموزش رفتار جنسی نیست و ما می خواهیم به بچه کمک کنیم که رفتارهای جنسی درستی داشته باشد تا کمتر آسیب ببیند.
الگوهای خوب آسیایی برای آموزش تربیت جنسی!
وی بیان کرد: با توجه به رفت و آمدهایی که به واسطه مطالعات علمی به بسیاری از کشورهای اروپایی داشته ام، در این کشورها آموزش های بسیار خوبی برای تربیت جنسی به بچه ها می دهند. الگوهای آسیایی خوبی هم چون چین، ژاپن، کره و هند هم در این زمینه داریم.
او گفت: کشورهای مذکور به تازگی آموزش های خوبی را برای کنترل جمعیت و کنترل اختلالات جنسی شروع کرده اند و ما می توانیم این آموزش ها را بومی سازی کنیم.
دکتر رمضانی، سکسولوژیست و عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی در آخر به بهداشت نیوز گفت: اخیرا تحقیقات و کارهایی را به واسطه دانشجویانم در خصوص بحث "تربیت جنسی" با توجه به الگوهای بومی، فرهنگی و مذهبی انجام داده ام که به زودی نتایج آن را به جامعه ارائه می دهم.
گفتگو: مشکات سخاوتی